Learn Sanskrit

औमचित्यमम्
भमाविमविमनमयममाध्यम मह भमाषमा। भमाषमायमायाः उन्नमतयाः सममाजस्य उन्नमत दनोतयमत। सममाजयाः उन्नतमानम् मविमविन्धिमानम् भमाविमानम् प्रकटमयतपुमम्
भमाषमामम् व्यविहरमत। यमद भमाषमा त्रपुमटतमा स्यमातम् तमह भमाविप्रकटनक्षे कमामठन्य भविमत एवि। तदमा भमाषमाकनोमविदमायाः भमाषमाव्यविहमारकतमाररयाः चि भमाषमायमास
पररवितन कविनन्त। भमाषमामम् उपयनोमगनलीं मविदन्धिमत। क्रमशियाः भमाषमायमायाः पररवितनस्य मनयममायाः जमायन्तक्षे। ईदृशिमानमास भमाषमामनयममानमास सकलनमक्षेवि
व
्यमाकरणमम्। प्रमतदक्षेशि भमाषमा मभन्नमा। प्रमतरमाज्य भमाषमा मभन्नमा। अत एवि अन्यदैयाः सह भमाविमविमनमययाः दष्करयाः। एकभमाषमासपु मविदममानमाद उत्तममाद
व
िमाङयमाद अन्यभमामषकमा विसञ्चतमा भविनन्त। अय महमानम् अन्तरमाययाः विततक्षे। अतयाः तथमा कमामचितम् महष्ट्रीयसष्ट्री पमवित्रमा चि भमाषमा गमाह्यमा,
सकलभमाषमायाः यस्यमायाः सन्तमतस्विरूपमायाः। सस्कतमक्षेवि समा भमाषमा। समा एवि भमाषमासमस्यमानमामम् एकमक्षेवि सममान्धिमानमम्। सस्कतभमाषमायमायाः सपुदृढ
व
्यमाकरणमनस्त। नविष्ट्रीनशिब्दमनममारणसमामथ्यममप अनस्त। दशिसहस्रविषपकवितन गन्थमम् वियमम् अदमामप पमठतपु बनोद्धस शिक्नपुमयाः यमद विय सस्कत
जमानष्ट्रीमयाः। अद अस्ममामभयाः मनममत समामहत्य सहस्रविषरत्तरममप जनमायाः पमठतपु शिक्ष्यनन्त यमद विय सस्कतक्षेन लक्षेखन कमयाः। अतयाः मविश्विनस्मनम्
मविश्विक्षे सस्कतमक्षेवि सविशक्षेष्ठमा भमाषमा। सस्कतमशिकयमा सस्कतशिब्दमानमामम् उच्चिमारणममात्रस जमामतयाः गधौरविमानन्वितमा शिमकभकतमा चि भविमत। भमारतक्षे ययाः
सस्कत जमानमामत त मविरुद्ध्य न कनोऽमप विक शिक्ननोमत। न्धिमरहस्य कमाव्यरहस्य दशिनरहस्य चि अस्यमास भमाषमायमास मनबद्धमनस्त। यनो भमाषमास
जमानमामत तस्य पपुरयाः जमानभमाण्डमार उदमामटतयाः मतष्ठमत। न कक्षेविलमक्षेतमाविन्ममात्रमम्। स्विमामष्ट्री मविविक्षेकमानन्दयाः उकविमानम् - 'मनम्नजमातष्ट्रीयमानम् विदमामम
यष्ममाकमम् अविस्थमायमायाः उन्नमतसमान्धिनस्य एकममात्रनोपमाययाः सस्कतभमाषमामशिकणमम्।' सममाजक्षे जमामतभक्षेदस्य नमाशिनोऽमप सस्कतमाध्ययनक्षेन भविक्षेतम्।
अतयाः न कक्षेविलमम् उच्चिजमातष्ट्रीनमामम् कतक्षे अमप तपु सविषमास कतक्षे सस्कतमम् अत्यन्तमम् उपकमारकमम् अनस्त।
जगमत प्रमाययाः सविमारयाः भमाषमायाः सस्कतभमाषमात एवि समपुदतमायाः। सविमारसमाममप मकलमम् इय भमाषमा। भमारतस्य प्रमाचिष्ट्रीनक्षेमतहमासस्य
अध्ययनममप ददैमशिकमा विदैदक्षेमशिकमायाः चि मविदमाससयाः मचिककीषनन्त। परन्तपु सस्कतभमाषमाजमान मविनमा पङ्गवितम् तक्षे भविनन्त।
भमाषमा रमाज्यमनममारणकमालक्षे रमाज्यभक्षेदमानमास कमारणमम् अभवितम्। दक्षेशिक्षे मविभमाजनस्य कमारण प्रमादक्षेमशिकभमाषमायाः। परन्तपु सस्कतमम् रमाषदैक्यस्य
कमारणमनस्त। बधौद्धमानमास जदैनमानमास महन्दनमास चि मकलगन्थमायाः, नदैकक्षे दमाशिमनकगन्थमायाः, कमाव्यमामन अस्यमामक्षेवि भमाषमायमास सनन्त। अतयाः इय कक्षेविल
कस्यमचितम् एकस्य न्धिमस्य भमाषमा इमत विचिन मकखजल्पनमम्।
कमाणमादस पमामणनष्ट्रीय चि सविशिमासनोपकमारकमम् इमत प्रमाचिष्ट्रीननोमकयाः। अथमारतम् आन्विष्ट्रीमकककी मविदमा (न्यमायशिमासमम्), पमामणनष्ट्रीय व्यमाकरणमम्
अन्यक्षेषमास सविषमाममप शिमासमाणमामम् उपकमारकमनस्त। अतयाः सस्कतक्षे यमास कमाममप शिमाखमास मपपमठषपुयाः न्यमाय व्यमाकरण चि नकन पठक्षेतम्। अतयाः
सस्कतसजजमासकनमास कतक्षे व्यमाकरणस्य आत्यनन्तककीमम् उपयनोमगतमामम् अमभलक्ष्य इदस व्यमाकरणमम् पमाठ्यमविषयत्विक्षेन मनन्धिमारररतमनस्त।
महमषयाः पतञ्जसलयाः अभ्यपगच्छमत यतम् सस्कतव्यमाकरणजमानपकविकमम् यमद सस्कतभमाषमाप्रयनोगयाः मक्रयतक्षे तमह प्रयनोगकतमार पपुण्य
लभतक्षे। अयममप व्यमाकरणमाध्ययनस्य लमाभनोऽनस्त। अथमामप व्यमाकरणमम् अध्यक्षेयमम्।
भमाषयमा भमाविमविमनमयकमालक्षे क्विमचिदमप त्रपुमटयाः भविमत चिक्षेतम् मविघ्नयाः अमप भमवितपुमहमत। शित्रविनो ममत्रमामण भमवितपुमहनन्त, ममत्रमामण
श
ित्रविनो भमवितपुमहनन्त। अतयाः भमाषमायमा अनन्यसमान्धिमारण गपुरुत्विमनस्त एवि। तथमामह सपुभमामषतमम् -
यदमप बहनमान्धिष्ट्रीषक्षे तथमामप पठ पपुत्र व्यमाकरणमम्।
स
्विजनयाः श्विजननो ममाभकतम् सकल शिकल सकतम् शिकतम्।।
अथमारतम् - (हक्षे) पपुत्र, यदमप (त्विमम्) बह न अन्धिष्ट्रीषक्षे (पठसस), तथमामप व्यमाकरणमम् पठ। (व्यमाकरणमाजमानकमारणमातम्) स्विजनयाः
(आत्मष्ट्रीययाः) श्विजननो (कक्करयाः) ममा भकतम्, सकल (समगमम्) शिकल (खण्डमम्) ममा भकतम्, सकतम् (एकविमारमम्) शिकतम् (मविष्ठमा/मलयाः) ममा भकतम्।
अथमामप अध्यक्षेय व्यमाकरणमम्।
असन्धिकमारष्ट्री
अय पमाठ्यमविषययाः सम्पकणरूपक्षेण सस्कतभमाषयमा सलसखतयाः अनस्त। परष्ट्रीकमा अमप सस्कतममाध्यमक्षेन एवि भमविष्यमत। अतयाः अस्य
पमाठस्य कयाः असन्धिकमारष्ट्री इमत नकनमम् समपुदक्षेमत प्रश्नयाः।
अत्र स छमात्रयाः असन्धिकतयाः ययाः -
● अन्धिष्ट्रीतकमाव्यकनोषयाः अनन्धिष्ट्रीतव्यमाकरणशिमासयाः।
● सरलसस्कत, सस्कतसमामहत्यमास्य सरलगदमासशिमानम् पदमासशिमानम् चि पमठतपुमम् बनोद्धस चि शिक्ननोमत।
● सरलसस्कत बनोद्धस शिक्ननोमत।
● स्विभमावि सस्कतभमाषयमा सलसखत्विमा प्रकटमयतपु शिक्ननोमत।
● सस्कतव्यमाकरण सजजमासपुरनस्त।
प
्
रयनोजनमम् (समाममान्यमम्)
ममाध्यममकककमास्तरक्षे पमामणनष्ट्रीयव्यमाकरणस्य पमाठ्यत्विक्षेन यनोजनस्य कमामनचिन उदक्षेश्यमामन अत्रमान्धिनो दष्ट्रीयन्तक्षे।
● न्यमायशिमासस व्यमाकरणशिमासस चि सविशिमासमाणमामम् अध्ययनक्षे अमत उपकमारकमम् अनस्त। अतयाः व्यमाकरणजमान छमात्रस्य भवितपु इमत
लक्ष्यमम्।
● जगमत सपुप्रससद्धस्य पमामणनष्ट्रीयव्यमाकरणस्य समाममान्य जमान छमात्रस्य भवितपु।
● सस्कतव्यमाकरणमाध्ययनक्षेन समथयाः छमात्रयाः अन्यमासमास भमाषमाणमाममप तपुलनमात्मकमाध्ययनक्षे प्रविततमामम्।
● सस्कतभमाषमासजजमासकनमास सजजमासमाप्रशिमनमाय अध्यक्षेतमा समथर भवितपु।
● सस्कतस्य सस्कतक्षेश्चि रकणमाय व्यमाकरणजमानक्षेन समथयाः प्रयत्नपरयाः शद्धमाशिष्ट्रीलयाः भवितपु छमात्रयाः।
● रमाषस्तरक्षे प्रमाकमतक-समाममासजक-समासस्कमतक-विदैजमामनक-ममानमविक-ममानससक-आध्यमानत्मक-चिक्षेतनमायमायाः जमागकमतयाः भवितपु।
● शिपुद्धभमाषमाप्रयनोगक्षेण आत्ममविश्विमासस्य दृढतमासम्पमादनमम्।
● उमचितभमाषमाप्रयनोगक्षेण भमाविमविमनमयमातम् व्यमकत्विमविकमासयाः भवितपु।
● अमत प्रमाचिष्ट्रीनमायमा भमारतष्ट्रीयजमानसम्पदयाः विदैजमामनकतमास सविजननोपकमाररतमास ममहममान चि सगवि जगमत प्रसमारयक्षेतम् छमात्रयाः।
● सस्कतव्यमाकरणस्य समाममान्यजमानविन्धिन भमविष्यमत यक्षेन सस्कतस्य सरलमानम् अशिमानम् पमठत्विमा छमात्रमायाः तक्षेषमामम् अशिमानमामम् अथमारनम्
जमास्यनन्त। तक्षे स्वितयाः मधौसखककीं सलसखतमास चि अमभव्यमक कतपु शिक्ष्यनन्त।
● सस्कतव्यमाकरण पमठत्विमा छमात्रमायाः महमामविदमालयस्तरक्षे मविश्विमविदमालयस्तरक्षे चि प्रवितममानक्षेषपु पमाठ्यक्रमक्षेषपु अध्ययनमाथमम् अविसर प्रमाप्तपुस
समथमारयाः भमविष्यनन्त।
● भमाषमाशिमासमचिन्तनक्षे शिकमायाः भमविष्यनन्त।
प
्
रयनोजनमम् (मविमशिषमम्)
व
्यमाकरणक्षे प्रविक्षेशिस्य समामथ्यमम्
● महषयाः पमामणनक्षेयाः अषमाध्यमायष्ट्री इमत सपुमविख्यमातस्य गन्थस्य अध्ययनक्षे समथयाः भविक्षेदध्यक्षेतमा।
● व्यमाकरण दमादशिमभयाः विषयाः पठ्यतक्षे। समविशिमालनो मविस्तरनो मविदतक्षे। इम मविषय पमठत्विमा पमामणनष्ट्रीयव्यमाकरणक्षे प्रविक्षेशि कयमारतम्।
● व्यमाकरणमाध्ययन सनोपनक्रमक्षेण भविमत। यमावितम् अय पमाठ्यमविषययाः पठ्यतक्षे तमाविद अन्यत्र व्यमाकरण न पमठतपु शिक्यतक्षे। अतयाः
अमनविमायरऽय मविषययाः।
● सकत्रमाणमास रचिनमा कथ कतमा इमत स्पषस जमान भविक्षेतम्।
● पमठतसमामगष्ट्रीमम् आसशतमानमास प्रश्नमानमामम् उत्तरमामण दमातपु यनोग्यनो भमविष्यमत।
सकत्रव्यमाख्यमानक्षे समामथ्यमम्
● सजमा पररभमाषमा इत्यमादष्ट्रीमन मविमविन्धिमामन सकत्रमामण जमानष्ट्रीयमातम्।
● बहनम् व्यमाकरणस्य पमाररभमामषकशिब्दमानम् जमानष्ट्रीयमातम्।
● असन्धिकमारयाः अनपुविकसत्तयाः पदयनोजनमा चि कथ भविमत इमत जमास्यमत
● सकत्रमाथकरणक्षे अन्यक्षेषमास सकत्रमाणमामम् उपयनोमगतमामम् अविगच्छक्षेत